آشنایی با پلاستیک ها و لوله های پلاستیکی

با توجه به استفاده روز افزون از لوله هاي پلاستيكي در تأسيسات صنعتي و ساختمان هاي كشور و توليد و توزيع انواع مختلف لوله هاي پلاستيكي با نام ها و جنس هاي مختلف به موازات توسعه صنعت پتروشيمي، انتخاب و خريد بهترين و مناسب ترين نوع لوله ي پلاستيكي براي يك كاربرد خاص آسان نمي باشد و نيازمند مطالعه و شناخت انواع معمول اين لوله هاست. در این مقاله قصد داریم شما را با انواع پلاستیک ها، و برخی از ویژگی های لوله های پلاستیکی آشنا کنیم. با ما همراه باشید.

بكارگيري لوله هاي پلاستيكي در تأسيسات به اواسط دهه ي ۱۹۳۰ميلادي برمي گردد. در آن زمان براي اولين بار آلمان ها از لوله هاي پلاستيكي براي سيستم هاي تخليه فاضلاب استفاده كردند. بعدها شناخت هر جه بيشتر معايب و نقاط ضعف لوله هاي فلزي باعث گرديد تا لوله هاي پلاستيكي به مرور زمان و در بسياري موارد جايگزين لوله هاي فلزي گردند.

از مهم ترين معايب لوله هاي فلزي مي توان به خوردگي، رسوب گيري سطوح داخلي، وزن زياد، حمل و نقل و نصب مشـكل آنهـا (در مقايسه با لوله هاي پلاستيكي) اشاره نمود.
لوله هاي پلاستيكي نيز اگرچه داراي معايب و مشكلات خاص خود مي باشند اما انواع خاصي از آنها براي كاربردهاي خاصـي از آنها براي كاربردهاي خاصي مناسب ترين انتخاب مي باشند و ضمناً با توجه به پيشرفت هاي روزافزون در دانش و فنآوري صنايع پتروشيمي و علوم مهندسي پليمر روش هايي براي مقاوم سازي و كيفيت بخشي به لوله هاي پلاستيكي و برطرفسازي عيوبشان ابداع گرديده كه بسيار موثر بوده اند و هم اكنون نيز تحقيقات گستردهاي در زمينه و همچنين توليد پلاستيكها و پليمرهاي جديد به ويژه پليمرهاي كامپوزيتي براي توليد لوله هاي صنعتي در حال انجام است.
پلاستيك ها مواد دست ساز بشر هستند كه پايه ي اصلي آنها پليمرهاي آلي مـي باشد و از تنـوع فراواني برخوردارند.

دسته بندی پلاستیک ها براساس رفتارشان در برابر حرارت

پلاستیک ها را براساس رفتار آنها در برابر حرارت به دو دسته زیر تقسیم بندی می کنند:

ترموپلاستيك ها (Thermoplastics)
ترموست ها (Thermosets)

بطور كلي ترموپلاستيك ها در درجه حرارت معمولي محيط جامد بوده و با افزايش درجه حرارت نرم و شكل پذير مي شوند. آنها را مي توان با اعمال حرارت تغيير شكل داد و مجدداً به شكل اوليه بازگرداند غالب مواد بكار رونده در ساخت لوله هاي پلاستيكي از نوع ترموپلاستيك ها هستند كه از جمله مي توان به پلي پروپيلن (PP) پي وي سي (PVC) يا پلي اتيلن (PE) اشاره نمود. اما ترموست ها مواد نسبتاً تردي مي باشند. بطوريكه براحتي نمي توان آنها را حتي با اعمال حرارت تغيير شكل داد. آنها يكبار براي هميشه شكل داده مي شوند و شكل تغييرناپذير و ثابت خود را حفظ مي كنند.

دوام و پايداري لوله هاي پلاستيكي

آزمايش هاي گوناگون انجام شده در آزمايشگاه هاي مجهز صنعتي و همچنين تجربيات عملي در محيط هاي عملياتي حاكي از آن است كه لوله هاي پلاستيكي (از نوع ترموپلاستيك ها) مـدفون در زير خاك در مقابل حملات هرگونه باكتري، قارچ و ديگر ميكرو ارگانيسم ها (موجودات ذره بيني) كاملاً ايمن مي باشند.
مقاومت در برابر عوامل جوي لوله هاي پلاستيكي وقتي در معرض اشعه ي ماوراءبنفش (UV) قرار گيرند مستعد تجزيه شيميايي و فساد و تباهي به واسطه ي آن هستند. تابش اشعه ي ماوراءبنفش بر سطح لوله هاي پلاستيكي باعث ترد و شكننده شدن آنها و در نتيجه مستعد شدن آنها براي ترك خوردگي مي گردد. امروزه توسط افزودن مواد بازدارنده ي تابش هاي ماوراءبنفش و تغيير در فرمولاسيون لوله هاي پلاستيكي اين لوله ها را در برابر عوامل جوي مقاوم مي نمايند.

كاربرد لوله هاي پلاستيكي

مهمترين موارد كاربرد لوله هاي پلاستيكي عبارتند از سيستم هاي فاضـلاب، آبرساني، آبياري، توزيع آب، باغباني، تصفيه خانه هاي فاضلاب، صنايع غذايي، كارخانجات داروسازي و … در ساليان اخير در صنايع نفت و گاز نيز براي خطوط انتقال گاز طبيعي و نفت خام در بسياري از موارد از لوله هاي پلاستيكي استفاده شده است.