آشنایی با خصوصیات و ویژگی های لوله های پلاستیکی

انتخاب ماده ي مناسب براي ساخت لوله ها به سيال منتقل شونده و مشخصه هاي سرويس و شرايط كاري سيسـتم بسـتگي دارد. بسته به نوع پلاستيك ها ممكن است برخي از خصوصيات پلاستيك ها براي سيستم و تأسيسات مورد نظر ما مطلوب و برخي نيزنامطلوب باشد. به هر حال برخي از خصوصيات نامطلوب را مي توان از طريق طراحي و نصب اصولي كاهش داد يا حذف نمود اما آنچه مسلم است انتخاب جنس مناسب لوله براي كاربردهاي متفاوت مستلزم داشتن دانش كافي درباره ي خواص، مزايا و معايب انواع لوله هاي پلاستيكي است. در این مقاله قصد داریم به بررسي مهمترين خصوصيات و ويژگي هاي لوله هاي پلاستيكي بپردازیم.

مقاومت به سايش و خوردگي لوله

بطور كلي لوله هاي پلاستيكي از مقاومت چشمگيري در برابر انواع اسيدها، محلول هاي نمكي، مايعات و گازهاي خورنده برخوردارند. در مورد سايش (erosion) ميزان مقاومت لوله هاي پلاستيكي به نوع سيال منتقل شونده از داخل لوله و شرايط سرويس و سيستم بستگي دارد. ميزان مقاومت به خوردگي لوله هاي پلاستيكي با افزايش غلظت برخي از مواد شيميايي خاص تغيير مي كند. براي مثال لوله هاي پلياتيلن مي تواند اسيد سولفوريك 70 درصد را در 73 درجه فارنهایت (23 سانتی گراد) انتقال دهد، در حاليكه بـراي انتقـال اسيدسولفوريك 95 درصد مناسب نمي باشد.
درجه حرارت نيز عامل مهم و تعيين كنندهاي براي مقاومت لوله هاي پلاستيكي در برابر خوردگي است. براي مثال برخي از لوله هاي پلياتيلن كه براي انتقال گازهاي حاوي اكسيدهاي نيتروژن در 23 سانتی گراد مناسب می باشند نبايد براي انتقال اين گازها در 50 سانتی گراد مورد استفاده قرار گيرند.

فرمولاسيون خاص يك ماده ي پلاستيكي مشخص نيز مي تواند عاملي در تعيين ميزان مقاومت كلي ماده در برابر مواد شيميايي خورنده و ميزان غلظت آنها باشد.

صافي جداره ي داخلي

لوله هاي پلاستيكي جداره هاي داخلي فوق العاده صافي را دارند كه باعث جلوگيري از تجمع هر نوع رسوب بر روي جداره هاي داخليشان مي گردد و بنابراين بروز مشكل گرفتگي و انسداد به واسطه ي كاهش تدريجي قطر داخلي در اثر تجمع رسوبات در مورد لوله هاي پلاستيكي منتفي مي گردد. در حاليكه لوله هاي فلزي به مرور زمان در اثر خوردگي از بين رفته و در اثر تجمع رسوبات بر روي سطوح داخليشان افت فشارهاي اصطكاكي در آنها افزايش يافته و در نتيجه ظرفيت آنها براي انتقال سيالات كاهش خواهد يافت.

خواص حرارتي

بطور كلي قابليت هدايت حرارتي لوله هاي پلاستيكي نسبت به ديگر لوله ها پائين تر است كه در نتيجه تلفات حرارتي يا بالعكس جذب حرارت از طريق جداره اين لوله ها به حداقل ممكن (در مقايسه با ديگر لوله ها) می رسد. اين خصوصيت لوله هاي پلاستيكي در مواردي كه از اين لوله ها براي سيستم هاي فاضلاب استفاده می گردد يك مزيت به حساب مي آيد، چرا كه از ته نشين شدن مواد چرب همراه فاضلاب در لوله ها و كاهش نرخ تخليه جلوگيري به عمل مي آيد. نرخ انبساط حرارتي لوله هاي پلاستيكي در مقايسه با ديگر لوله ها بالاتر است و اين نكته را بايد به هنگام طراحـي تأسيساتي كـه داراي نوسانات زياد درجه حرارت مي باشند، مدنظر قرار داد. 

مشخصه هاي الكتريكي

بطور كلي پلاستيك ها هادي جريان الكتريسيته نيستند و به همين علت هيچگاه در معرض خوردگي هاي گالوانيكي و الكتروشيميايي قرار نمي گيرند. همان طور كه مي دانيد بروز پديده ي خوردگي گالوانيك در لوله هاي فلزي مدفون در زير خاك يكي از مهمترين دلايل آسيب ديدن و از بين رفتن تدريجي اين لوله هاست.

چگالي

لوله هاي پلاستيكي بسيار سبكتر از لوله هاي فولادي، آزبستي، بتني و سيماني هستند. سبكي لوله هاي پلاستيكي مزيت هاي فراواني را براي اين نوع لوله به ارمغان آورده است. از جمله آنكه هزينه هاي حمل و نقل و نصب آنها به مراتب كمتر شده است.

خواص مكانيكي

آنچه مسلم است پلاستيك ها مقاومت مكانيكي فلزها را ندارند اما قابليت انعطاف بـالاتري برخوردارنـد. مقاومـت پلاستيك ها در برابر نيروهاي كششي بيش از حد لازم مي باشد. با افزايش درجه حرارت سيسـتم لوله كشي مقاومت مكانيكي لوله هاي پلاستيكي پائين تر آمده اما مقاومت در برابر ضربه بيشتر مي گردد. از آنجا كه لوله هاي پلاستيكي عموماً چقرمه (محكم و در عين حال بسيار انعطافپذير) هسـتند ضربات خارجي وارده به سطح خود را با حداقل خسارت يا حتي هيچگونه صدمه اي به خوبي جذب مي كنند. در حاليكه همين ضربات در مورد لوله هاي با جنس ترد مي تواند باعث بروز صدمات جدي گردد.

قابليت اشتعال

لوله هاي پلاستيكي عمدتاً از پليمرها ساخته مي شوند و تركيبات آلي ديگري نيز به همراه دارند و بنابراين قابل اشتعال مي باشند. البته پلاستيك هاي مختلف رفتارهاي كاملاً متفاوتي را در برابر آتش از خود نشان مي دهند. در اغلب مـوارد آتش باعث تجزيه شيميايي در ساختار لوله هاي پلاستيكي گرديده و محصولات حاصل از احتراق اين لوله ها باعث گسترش و افزايش حجم آتش مي شود.